Met Ieder kind taalheld wil de Vlaamse overheid de kennis van het Nederlands versterken en zo bijdragen aan gelijke onderwijskansen. Het plan richt zich in de eerste plaats op kinderen en jongeren, van de kleuterklas tot en met de eerste graad van het secundair onderwijs.
Centraal staat het idee dat een sterke taalontwikkeling niet alleen een taak voor het onderwijs is, maar ook een maatschappelijke opdracht. Via literatuur wordt taal versterkt en taalplezier aangeboord en raken lezers verbonden. Daarom werken ook Literatuur Vlaanderen en Iedereen Leest mee aan het actieplan.
The Untold
Van taal naar gemeenschap
Ieder kind taalheld wordt gedragen door drie kernpartners: de Taalunie, het Vlaams Talenplatform en Leerpunt. Zij zetten onder meer in op een taalkader en op professionalisering in het onderwijs, bijvoorbeeld door taalexperten op te leiden die zich verdiepen in taalontwikkeling en taaldidactiek.
Tegelijk erkent het plan dat kinderen niet alleen op school taal verwerven. Taalontwikkeling gebeurt ook thuis, in de opvang, in de vrije tijd, in culturele omgevingen en via boeken en verhalen. Vanuit dat bredere perspectief krijgt ook de gemeenschap een duidelijke plaats in Ieder kind taalheld.
Literatuur als verbinding
Ieder kind taalheld is een pakket maatregelen rond tien acties. De bredere blik op taal zit vervat in actiepunt 10: gemeenschapsbetrokkenheid stimuleren. Een gedeelde taal bevordert de kans op ontmoeting en uitwisseling, en gedeelde ervaringen – zoals lezen en verhalen delen – dragen bij aan een gevoel van verbondenheid. De regie over de acties rond taalversterking via literatuur, lezen en leesbevordering ligt bij Literatuur Vlaanderen en Iedereen Leest. Vanuit hun expertise in die domeinen werken zij samen aan een aanpak die taalversterking koppelt aan leespraktijken binnen én buiten het onderwijs.
Literatuur speelt daarin een bijzondere rol: literaire teksten bieden rijke taal, nodigen uit tot verbeelding en interpretatie, en laten lezers kennismaken met verschillende perspectieven. Ze creëren ruimte voor gesprek en ontmoeting, en zorgen zo voor verbinding in een diverse samenleving. Tegelijk overstijgt literatuur het louter functionele lezen: literaire teksten vragen tijd, aandacht en betrokkenheid, en maken verdieping mogelijk.
Duurzaam investeren in lezers en professionals
Ieder kind taalheld is geen kortlopend project, maar een langetermijnverhaal. De focus van Literatuur Vlaanderen en Iedereen Leest ligt niet op snelle, geïsoleerde ingrepen, maar op duurzame professionalisering. Daarom investeren ze ook in volwassenen, als lezers, begeleiders en professionals. Als je kinderen wilt begeleiden in hun leesontwikkeling, moet je immers als volwassene zelf lezen, je zeker voelen in de omgang met literatuur en weten hoe je leesplezier doorgeeft. Alleen zo ontstaat er ruimte voor kinderen en jongeren om zich te ontwikkelen tot gemotiveerde en kritische lezers en burgers.
Daarom zetten Literatuur Vlaanderen en Iedereen Leest in op vijf domeinen:
1. Boekstart voor kleuters
Boekstart richt zich tot de allerjongste lezers en is de start van een doorgaande leeslijn. Door jonge kinderen samen met hun omgeving in contact te brengen met boeken en verhalen, legt Boekstart een basis voor latere leesmotivatie en taalvaardigheid. Boekstart voor kleuters slaat de brug tussen die voorschoolse en de vroegschoolse tijd. Het programma sluit aan bij het idee dat duurzame leesbevordering niet alleen kinderen versterkt, maar ook de volwassenen rond hen.
2. Bibliotheken als spil van leesbevordering
Bibliotheken spelen een centrale rol in lokale leesnetwerken en vormen een belangrijk ankerpunt voor krachtige leesbevordering. Een van de eerste concrete actiepunten is dan ook de vernieuwing van de subsidies voor leesbevordering met focus op bibliotheken. De vernieuwde subsidieregeling investeert nadrukkelijk in projecten die inzetten op samenwerking, professionalisering en verankering op lange termijn.
3. Professionalisering via de Iedereen Leest Academie
Binnen Ieder kind taalheld wordt de Iedereen Leest Academie verder uitgebouwd en verbreed. Langlopende trajecten, korte webinars, live bijeenkomsten en online modules vullen elkaar aan. De focus ligt op de ontwikkeling van competenties bij diverse professionals: leerkrachten, bibliotheekmedewerkers, kinderbegeleiders en anderen die met kinderen en jongeren werken. Lezen wordt daarbij benaderd als een fundamenteel onderdeel van hun (opvoedings)praktijk.
4. Auteursontmoetingen en leeservaringen
Ook auteursontmoetingen zijn een cruciaal onderdeel van leesbevordering. Ze brengen lezers in contact met woord- en beeldkunstenaars en wekken verhalen tot leven. Initiatieven zoals auteurslezingen, literatuurfestivals en leesmomenten brengen kinderen en volwassenen samen rond boeken, verhalen en (voor)lezen.
5. Literatuureducatie en literair lezen
Geletterdheid is meer dan functioneel lezen. Met aandacht voor literair lezen spreken we ook andere vaardigheden aan, zoals verbeelding en empathie. Literaire teksten nodigen uit tot interpretatie en dialoog. Door bewust ruimte te maken voor gelaagdheid en meerduidigheid in diverse werken – van prentenboeken, proza en poëzie tot strips, theaterteksten en vertalingen – willen Literatuur Vlaanderen en Iedereen Leest een rijke omgang met teksten stimuleren en kennis en vertrouwen stimuleren bij wie met literatuur werkt.
Team Ieder kind taalheld
Om Ieder kind taalheld in goede banen te leiden vanuit Literatuur Vlaanderen werd Frauke Pauwels aangesteld als coördinator. Frauke is postdoctoraal onderzoeker en docent aan de Universiteit Antwerpen. Zij bestudeert verschillende thema’s in de jeugdliteratuur, zoals leeftijd, moederschap, en wetenschap in zowel historische als hedendaagse verhalen. Momenteel loopt er ook een aanwervingsprocedure voor een ondersteunende medewerker voor Ieder kind taalheld.