Met Ieder kind taalheld wil de Vlaamse overheid de kennis van het Nederlands versterken en zo bijdragen aan gelijke onderwijskansen. Het plan richt zich in de eerste plaats op kinderen en jongeren, van de kleuterklas tot en met de eerste graad van het secundair onderwijs.
Centraal staat het idee dat een sterke taalontwikkeling niet alleen een taak voor het onderwijs is, maar ook een maatschappelijke opdracht. Via literatuur wordt taal versterkt en taalplezier aangeboord en raken lezers verbonden. Daarom werken ook Literatuur Vlaanderen en Iedereen Leest mee aan het actieplan.
The Untold
Van taal naar gemeenschap
Ieder kind taalheld wordt gedragen door drie kernpartners: de Taalunie, het Vlaams Talenplatform en Leerpunt. Zij zetten onder meer in op een taalkader en op professionalisering in het onderwijs, bijvoorbeeld door taalexperten op te leiden die zich verdiepen in taalontwikkeling en taaldidactiek.
Tegelijk erkent het plan dat kinderen niet alleen op school taal verwerven. Taalontwikkeling gebeurt ook thuis, in de opvang, in de vrije tijd, in culturele omgevingen en via boeken en verhalen. Vanuit dat bredere perspectief krijgt ook de gemeenschap een duidelijke plaats in Ieder kind taalheld.
Literatuur als verbinding
Ieder kind taalheld is een pakket maatregelen rond tien acties. De bredere blik op taal zit vervat in actiepunt 10: gemeenschapsbetrokkenheid stimuleren. Een gedeelde taal bevordert de kans op ontmoeting en uitwisseling, en gedeelde ervaringen – zoals lezen en verhalen delen – dragen bij aan een gevoel van verbondenheid. De regie over de acties rond taalversterking via literatuur, lezen en leesbevordering ligt bij Literatuur Vlaanderen en Iedereen Leest. Vanuit hun expertise in die domeinen werken zij samen aan een aanpak die taalversterking koppelt aan leespraktijken binnen én buiten het onderwijs.
Literatuur speelt daarin een bijzondere rol: literaire teksten bieden rijke taal, nodigen uit tot verbeelding en interpretatie, en laten lezers kennismaken met verschillende perspectieven. Ze creëren ruimte voor gesprek en ontmoeting, en zorgen zo voor verbinding in een diverse samenleving. Tegelijk overstijgt literatuur het louter functionele lezen: literaire teksten vragen tijd, aandacht en betrokkenheid, en maken verdieping mogelijk.
Duurzaam investeren in lezers en professionals
Ieder kind taalheld is geen kortlopend project, maar een langetermijnverhaal. De focus van Literatuur Vlaanderen en Iedereen Leest ligt niet op snelle, geïsoleerde ingrepen, maar op duurzame professionalisering. Daarom investeren ze ook in volwassenen, als lezers, begeleiders en professionals. Als je kinderen wilt begeleiden in hun leesontwikkeling, moet je immers als volwassene zelf lezen, je zeker voelen in de omgang met literatuur en weten hoe je leesplezier doorgeeft. Alleen zo ontstaat er ruimte voor kinderen en jongeren om zich te ontwikkelen tot gemotiveerde en kritische lezers en burgers.
Daarom zetten Literatuur Vlaanderen en Iedereen Leest in op zes projectdoelstellingen:
1. Bibliotheken als spil van leesbevordering
Bibliotheken zijn de spil in het lokale leesnetwerk en de plek waar onderwijs, cultuur en vrije tijd elkaar kunnen ontmoeten en versterken. De vernieuwde subsidies voor leesbevordering van Literatuur Vlaanderen steunen bibs om hun rol als bruggenbouwer bij leesbevordering uit te bouwen. Tijdens de Roadshow Leesbevordering worden bibliotheken hierover geïnformeerd, geïnspireerd en begeleid tijdens de eerste stappen voor hun eventuele aanvraag.
2. Professionalisering via de Iedereen Leest Academie
Sterke leesbevordering begint bij sterke professionals. De Iedereen Leest Academie biedt leertrajecten, webinars en andere opleidingen voor iedereen die met kinderen en jongeren werkt: leerkrachten, medewerkers in de bib en in de (buitenschoolse) kinderopvang, en andere professionals en vrijwilligers.
3. Boekstart voor kleuters & Leesjury-start
Een sterke leesontwikkeling begint vroeg. Boekstart voor kleuters en Leesjury-start brengen jonge kinderen, ouders en kleuterleerkrachten in contact met boeken en verhalen. De programma’s leggen de basis voor leesmotivatie en taalontwikkeling.
4. Literatuureducatie
De nieuwe minimumdoelen bieden een kans om doelgericht met bekroonde jeugdliteratuur te werken. Projecten als Boon voor Onderwijs, auteursresidenties in het basisonderwijs en Leesjury op school versterken de band tussen de letterensector en het onderwijs.
5. Auteursontmoetingen
Auteurs zijn de beste leesambassadeurs voor kinderen en jongeren. Auteurslezingen kunnen ook leerkrachten en andere leesbegeleiders inspireren als effectieve taal- en leesbevorderaars.
6. Kwaliteitsvolle literatuur in de klas
Een gevarieerd boekenaanbod met rijke teksten is een essentiële bouwsteen voor sterke taal- en leesontwikkeling. Binnen het project Ieder kind taalheld zet Literatuur Vlaanderen in op het versterken en ontsluiten van kwaliteitsvolle literatuur voor kinderen en jongeren in de klas.
Team Ieder kind taalheld
Om Ieder kind taalheld in goede banen te leiden vanuit Literatuur Vlaanderen werd Frauke Pauwels aangesteld als coördinator. Frauke is postdoctoraal onderzoeker en docent aan de Universiteit Antwerpen. Zij bestudeert verschillende thema’s in de jeugdliteratuur, zoals leeftijd, moederschap, en wetenschap in zowel historische als hedendaagse verhalen. Momenteel loopt er ook een aanwervingsprocedure voor een ondersteunende medewerker voor Ieder kind taalheld.