The Untold
De verschillende regeringen van ons land staan voor de uitdaging om het begrotingstekort te dichten. Een immense uitdaging. Tegelijkertijd staat onze maatschappij voor een minstens even grote uitdaging, nu de sociale, culturele en economische effecten van ontlezing en verminderende geletterdheid steeds duidelijker worden.
De verenigde Belgische boekensector bezorgde op vrijdag 9 oktober dan ook een open brief aan de betrokken ministers, regeringsleiders en partijvoorzitters. In deze brief maakt de boekensector zich sterk voor het boek als een levensnoodzakelijk en voor iedereen bereikbaar product. We pleiten uitdrukkelijk voor de verlaging van de btw op boeken, e-boeken en educatief materiaal naar 0%.
Dit is geen nieuw pleidooi. Het is een pleidooi dat al jaren gevoerd wordt door de sector maar dat vandaag relevanter is dan ooit. Hieronder lees je enkele van de belangrijkste passages uit de betreffende brief. Onderaan dit artikel kun je de volledige brief downloaden.
“In een goed functionerende democratie is geletterdheid cruciaal. Lezen is een voorwaarde voor kennisontwikkeling, creativiteit, innovatie, participatie, kritisch denken, kortom voor de manier waarop mensen kunnen deelnemen en bijdragen aan de samenleving. Toegang tot boeken en educatief materiaal is dan ook een basisrecht. Boeken zijn even noodzakelijk als groenten, fruit, geneesmiddelen, openbaar vervoer, of kranten en informatieve tijdschriften - deze laatsten worden trouwens al ondersteund met 0% btw. In een aantal van onze buurlanden is dit al doorgedrongen. Het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen, Denemarken, Ierland en Tsjechië he<en 0% btw op boeken, Zwitserland 2,5%, Luxemburg en Cyprus 3%, Spanje 4% en Frankrijk 5,5%.”
“De recente PISA-resultaten tonen aan dat de leesvaardigheid van schoolgaande jongeren niet alleen verder, maar ook steeds sneller achteruitgaat. Terecht werden ten tijde van de bekendmaking van deze resultaten alle alarmbellen geluid. De teruglopende leesvaardigheid wijst echter op een breder maatschappelijk probleem. Laaggeletterdheid vreet in alle stilte aan de sociale én economische gezondheid van ons land. De effecten van laaggeletterdheid op de groeiende inkomenskloof, zorgnoden en onvoldoende adaptatie aan de arbeidsmarkt zijn amper becijferd maar fundamenteel. De directe economische kost van laaggeletterdheid voor Vlaanderen werd in 2018 al op ruim 425 miljoen euro geschat. Extrapoleren we dit naar geheel België (factor 1,73 op basis van Statbel bevolkingsaantal 1 januari 2019), dan kwamen we zeven jaar geleden al uit op grosso modo 737 miljoen euro aan directe economische kosten. Vandaag is dat nog veel meer.”
“Op basis van de huidige verkoopcijfers zou een btw-verhoging van 6% naar bijvoorbeeld 9% op algemene én educatieve boeken jaarlijks maximaal 19 miljoen euro opleveren (uitgaande van een geschatte 635 miljoen omzet in de Belgische boekenverkoop). Een btw-verhoging leidt echter ook tot een prijsstijging, die dan weer leidt tot verminderde verkoop. Volgen we dezelfde methodologie als een Nederlandse memo uit 2024 omtrent de btw-verhoging dan zou een btw-verhoging van 3% in België resulteren in 893.000 minder verkochte boeken, oftewel 15,69 miljoen euro omzetverlies."
“Uit het onderzoek ‘Wie is de koper?’(2023) van onderzoeksbureau GFK in Nederland blijkt dat 57% van de boekkopers laag- tot midden opgeleid is en 25% tot de lagere sociale klasse behoort. Juist deze mensen worden het zwaarst getroffen door de btw-verhoging. Juist deze mensen kunnen ondersteund worden door een btw-verlaging.”
“Het is belangrijk om te vermelden dat een eventuele btw-verhoging op boeken een impact zal hebben op kinderen, studenten, bibliotheken en scholen. Meer dan de helft van alle verkochte boeken in België zijn kinderboeken, educatieve uitgaven en leermateriaal voor hoger onderwijs of permanente vorming. Een verhoging van de btw treft de directe toegang tot deze boeken. Ook indirect wordt de toegang tot boeken bemoeilijkt omdat scholen en bibliotheken geen btw recupereren en dus direct geconfronteerd zullen worden met hogere kosten.”
Download de volledige brief
De open brief werd getekend door GAU, GEWU, ADEB, Boekhandels Vlaanderen, de Vlaamse Auteursvereniging VAV, het BoekenOverleg, le SLFB, la SCAM, Le PILEn, l’APBFB, la FIBBC, les éditeurs singuliers, VVBAD.
